Elektrik Motoru Neden Yanar? Sargı Yanmasının 8 Nedeni
Elektrik motoru, sargısını saran izolasyon dayanabileceğinden fazla ısındığında ya da nem, kir veya mekanik hasarla zayıfladığında yanar. Sargı yanmasının sekiz yaygın nedeni aşırı yük, faz…
Hizmet
Elektrik Motoru Sarımı
Sargısı yanan bir elektrik motoru çoğu zaman hurdaya gitmez: gövdesi, mili ve sac paketi sağlamsa yeni sargıyla yeniden çalışır. Bornova'daki atölyemizde motorları eski sargının ölçülerini birebir alarak yeniden sarıyoruz.
Diğer hizmetler
Elektrik motoru sarımı (sanayide kısaca bobinaj ya da motor sarımı), yanmış ya da izolasyonu bozulmuş stator sargısının sökülüp aynı tasarım değerleriyle yeniden yapılmasıdır. İşin özü ölçüdür: sipir (sarım) sayısı, tel kesiti, bobin adımı ve bağlantı şekli eski sargıdan doğru alınmazsa motor sarılsa bile etiketindeki gücü vermez, fazla akım çeker ya da kısa sürede yeniden ısınır.
Hangi motorları sarıyoruz?
Sargının nasıl okunacağı ve nasıl yeniden kurulacağı motorun tipine göre değişir. Her tipin ayrıntısını kendi sayfasında anlattık:
- AC motorlar. Sanayide en yaygın motor olan trifaze sincap kafesli asenkron motorlar (pompa, fan, konveyör, kırıcı, karıştırıcı ve tezgâh motorları), monofaze motorlar, bilezikli motorlar ve frenli motorların fren bobinleri: AC motor sarımı ve tamiri.
- DC motorlar. Kolektörlü doğru akım motorlarının endüvi (armatür) ve alan sargıları: DC motor sarımı ve tamiri.
- Fırçasız (BLDC) motorlar. Mıknatıslı rotorlu, sürücüyle çalışan motorların stator sargısı; elektrikli bisiklet ve scooter hub motorları da bu gruptadır: BLDC motor sarımı ve tamiri.
- Servo, pompa, jeneratör ve kompresör motorları. Kendine özgü arızaları olan bu makineler için servo motor tamiri, dalgıç pompa sarımı ve jeneratör sarımı sayfalarına bakabilirsiniz.
Sarımda nelere dikkat ediyoruz?
- Ölçü almadan sökmüyoruz. Yanık sargıdan bir iki bobin bütün çıkarılır, kalıp ölçüsü ve sipir sayısı kaydedilir, tel çapı mikrometreyle ölçülür. Yeni bobinler bu değerlere göre kalıpta sarılır.
- Oluk temizliği ve yalıtımı. Eski teller çıktıktan sonra oluklar ve gövde basınçlı havayla temizlenir, oluk kenarındaki çapaklar eğeyle alınır ve oluklara pressbant (oluk yalıtım malzemesi) yerleştirilir. Çapağı alınmamış oluk, yeni sargının yalıtımını ilk titreşimde keser.
- Tel ve yalıtım malzemesi. 200 °C ısıl sınıflı emaye bobin teli kullanıyoruz. Yüksek sıcaklıkta ya da gerilim darbesine açık çalışan motorlarda, örneğin frekans sürücüsüyle beslenenlerde, 220 °C ısıl sınıflı özel kaplamalı tel tercih ediyoruz.
- Vernik ve fırınlama. Sargı vernikle emprenye edilip fırınlanır. Vernik bobinleri birbirine ve oluğa kilitler, titreşimde telin sürtünmesini önler ve nemi dışarıda tutar.
Sarım her zaman doğru çözüm mü?
Değil. Küçük güçlü, yaygın ölçüdeki bir motorda sarım ile yeni motor arasındaki fark azdır; yeni bir IE3 motor daha verimli olabilir. Güç büyüdükçe, motor özel bir flanşa ya da mil ölçüsüne sahip olduğunda veya hat beklemeye dayanamadığında sarım öne çıkar. Kararı motorun etiketine, gövde ve mil durumuna bakarak birlikte veririz; ölçütleri sarım mı yeni motor mu yazısında ayrıntılı anlattık.
Motorun neden yandığını bulmadan sarmak, aynı motoru birkaç ay sonra yeniden sarmak demektir. Faz kaybı, aşırı yük, rulman arızası ya da nem gibi nedenleri sarımdan önce konuşuruz. Elektrik motoru neden yanar yazısı bu nedenleri tek tek açıklıyor.
Ne zaman gerekir?
Yanık koku ve kararmış sargı
Kapağı açtığınızda vernik yanığı kokusu ve kararmış teller görüyorsanız sargı ısıl hasar almıştır.
Termik ya da sigorta atıyor
Motor yol alır almaz koruma açıyorsa sargıda kısa devre ya da gövdeye kaçak olabilir. Tekrar tekrar denemek hasarı büyütür.
Uğulduyor ama dönmüyor
Trifaze motorda faz kaybı, monofaze motorda kondansatör ya da yardımcı sargı arızası bu belirtiyi verir.
Fazlar arasında akım farkı
Üç fazın akımı arasında belirgin fark, sargıda sipirler arası kısa devrenin erken işareti olabilir.
Kapsam
- AC asenkron motor stator sarımı: trifaze ve monofaze
- DC motor endüvi ve alan sargısı sarımı
- Fırçasız (BLDC) motor stator sarımı
- Sarım öncesi rotor, mil, rulman, fan ve klemens kontrolü
- Vernik emprenye ve fırınlama
Atölyede nasıl yapılır?
- 01
Kontrol ve arıza tespiti
Sargı, rotor, stator, mil, rulman, rulman kapakları, fan ve klemens tek tek kontrol edilir; yanık, çatlak ve kırıklar not edilir.
- 02
Sökme ve ölçü alma
Yanık sargıdan bir iki bobin bütün olarak çıkarılır; kalıp ölçüsü ve sipir sayısı alınır, tel çapı mikrometreyle ölçülür.
- 03
Temizlik ve oluk yalıtımı
Gövde ve oluklar basınçlı havayla temizlenir, oluk kenarındaki çapaklar eğeyle alınır, oluklara pressbant yerleştirilir.
- 04
Sarım ve yerleştirme
Yeni bobinler ölçüye göre kalıpta sarılır; telleri ezmemek için plastik çekiçle oluklara yerleştirilir, bağlantılar yapılır.
- 05
Vernik ve fırınlama
Sargı vernikle emprenye edilip fırınlanır. Vernik bobinleri oluğa kilitler, titreşimde telin aşınmasını ve nemi önler.
- 06
Toplama ve teslim öncesi kontrol
Motor toplanır, sargı ve mekanik aksam son kez kontrol edilir, motor teslime hazırlanır.
Çalıştığımız motor ve ekipman tipleri
- AC asenkron motor
- DC motor
- Fırçasız (BLDC) motor
- Servo motor
- Pompa ve fan motoru
- Redüktörlü motor
Teslimde
- Ölçüsüne göre yeniden sarılmış, verniklenip fırınlanmış stator
- Kontrol edilmiş mekanik aksam: rulman, fan, klemens
- Garanti kapsamı ve arızanın olası nedeni hakkında bilgilendirme
Sık sorulan sorular
Motor sarımı ne kadar sürer?
Süre motorun gücüne, sargı tipine, malzemenin hazır olup olmadığına ve atölyenin o günkü iş yüküne göre değişir; vernikli sargının fırında kuruması da sürecin bir parçasıdır. Motoru getirdiğinizde ya da etiket fotoğrafını gönderdiğinizde o iş için öngörülen teslim gününü konuşuruz.
Sarılan motor eski gücünü verir mi, verimi düşer mi?
Eski sargının sipir sayısı, tel kesiti ve bağlantısı korunursa motor etiket değerlerine göre çalışır. Uluslararası çalışmalarda iyi uygulamayla yeniden sarılan IE3 motorların verimi ölçüm toleransı içinde kalmıştır (EASA/AEMT). Verimi düşüren; sökümde gövdeyi aşırı ısıtmak, tel kesitini küçültmek ya da sarım sayısını değiştirmektir.
Fiyat almak için hangi bilgileri göndermeliyim?
Motor etiketindeki güç (kW), devir (d/dk) ve gerilim bilgisi ile arızanın kısa anlatımı ön fiyat için yeterlidir. Kesin fiyat, motor söküldükten sonra sargının ve mekanik aksamın durumu görülünce verilir.
Hangi tip motorları sarıyorsunuz?
AC asenkron motorları (trifaze, monofaze, bilezikli), kolektörlü DC motorları ve fırçasız (BLDC) motorları sarıyoruz; servo, dalgıç pompa, jeneratör ve kompresör motorları da işimizin parçası. Motorunuzun tipinden emin değilseniz etiketin fotoğrafı yeterli.
Hangi güçteki motorları sarıyorsunuz?
Atölyemize ev ve atölye tipi monofaze motorlardan sanayi hatlarında çalışan trifaze motorlara kadar farklı güçte motorlar gelir. Motorunuzun etiket fotoğrafını gönderin; atölyemizde sarılıp sarılamayacağını ve ön fiyatı size söyleyelim.
Sarılan motora garanti veriyor musunuz?
Evet, sarım işçiliğimizin arkasındayız; garanti kapsamını teslimde açıkça söyleriz. Faz kaybı, aşırı yük ya da nem gibi motoru yakan dış nedenler işçilik garantisinin dışında kalır. Bu yüzden sarımdan önce motorun neden yandığını konuşuruz.
Bilgi Merkezi
Bu konuda yazılar
Motor Sarmak mı, Yeni Motor Almak mı? Karar Verirken Bakılacaklar
Gövdesi, mili ve sac paketi sağlam bir motorda sarım çoğu zaman doğru bir onarımdır ve büyük güçlü motorlarda yeni motora göre genelde daha ekonomiktir. Küçük güçlü, eski bir verim…
Motor Sargısının Yandığı Nasıl Anlaşılır? Belirtiler ve Ölçüm
Motor sargısının yandığı çoğu zaman keskin bir yanık vernik kokusu, termiğin ya da sigortanın motor çalışır çalışmaz atması, motorun uğuldayıp dönmemesi ve fazlardan birinin ötekilerden…
Motorunuz mu yandı?
Etiketin fotoğrafını gönderin; ön fiyatı ve sarım mı yeni motor mu sorusunu birlikte konuşalım.